Trong tiến trình phát triển nhanh và toàn diện của tỉnh Bắc Ninh hiện nay, yêu cầu về chất lượng hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch, ban hành cơ chế phát triển kinh tế - xã hội ngày càng đặt ra cao hơn. Mỗi nghị quyết, đề án, chương trình phát triển không chỉ cần bảo đảm đúng định hướng, phù hợp thực tiễn mà còn phải có cơ sở khoa học, tính khả thi và tầm nhìn dài hạn. Trong bối cảnh đó, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đã trở thành một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý, điều hành và định hướng phát triển của địa phương.
Đồng chí Phạm Văn Thịnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu tại Hội thảo Tư vấn phản biện: "Giải pháp thiết kế, kỹ thuật của tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với thủ đô Hà Nội đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh" tháng 11/2025
Với đội ngũ trí thức đông đảo, tâm huyết, giàu kinh nghiệm thực tiễn và năng lực chuyên môn sâu; riêng Trí thức người Bắc Ninh công tác ở các cơ quan trung ương và Hà Nội có trên 200 giáo sư, phó giáo sư hoạt động trên các lĩnh vực khác nhau, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh đã từng bước khẳng định vai trò là cầu nối giữa đội ngũ trí thức với cấp ủy, chính quyền; đồng thời khẳng định vị thế là tổ chức chính trị - xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, có nhiều đóng góp quan trọng trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội.
Nhiều năm qua, Liên hiệp hội Bắc Ninh luôn xác định: tư vấn, phản biện và giám định xã hội là một nhiệm vụ trọng tâm, thông qua hoạt động này thể hiện trách nhiệm xã hội, trách nhiệm chính trị và vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức đối với sự phát triển của tỉnh. Chính từ nhận thức ấy, hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp hội ngày càng đi vào chiều sâu, từng bước tạo dựng uy tín bằng ý kiến trách nhiệm, tâm huyết, tư duy đột phá, đóng góp thiết thực cho quá trình hoạch định chủ trương, chính sách phát triển địa phương.
Trong giai đoạn từ năm 2018 đến nay, Liên hiệp hội đã tổ chức 76 nhiệm vụ tư vấn phản biện được Tỉnh ủy, UBND tỉnh giao. Điều này không chỉ phản ánh sự chủ động, trách nhiệm của Liên hiệp hội đối với các vấn đề lớn của tỉnh mà còn cho thấy niềm tin ngày càng cao của cấp ủy, chính quyền đối với đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ của tỉnh. Điểm nổi bật trong hoạt động phản biện của Liên hiệp hội thời gian qua là các nội dung được lựa chọn đều là những vấn đề lớn, khó, có tác động sâu rộng đến định hướng phát triển lâu dài của tỉnh Bắc Ninh. Trong đó có nhiều nội dung phản biện quan trọng như: “Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030”; “Giải pháp thiết kế, kỹ thuật của tuyến đường kết nối Sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội (đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh)”; Dự thảo Nghị quyết Quy định tiêu chí cụ thể để xác định vị trí đối với từng loại đất, số lượng vị trí đất trong bảng giá đất và quyết định bảng giá các loại đất áp dụng từ ngày 01/01/2026 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; “Chương trình đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030” của Tỉnh ủy Bắc Ninh; Dự thảo “Nghị quyết của HĐND tỉnh Quy định về chính sách phát triển công nghiệp công nghệ số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”… các nhiệm vụ này đều đòi hỏi hàm lượng trí tuệ, tính khoa học và kinh nghiệm thực tiễn rất cao.
Đối với Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, các ý kiến phản biện đã tập trung phân tích sâu về tầm nhìn phát triển, các khâu đột phá chiến lược, định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh, chất lượng nguồn nhân lực và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Nhiều ý kiến tâm huyết của đội ngũ trí thức đã góp phần bổ sung các luận cứ khoa học, làm rõ hơn những mục tiêu mang tính chiến lược, giúp văn kiện vừa bảo đảm tính định hướng chính trị, vừa sát với yêu cầu thực tiễn phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Đặc biệt, đối với nội dung phản biện “Giải pháp thiết kế, kỹ thuật của tuyến đường kết nối Sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội”, các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông, quy hoạch, xây dựng đã phân tích kỹ lưỡng về tính đồng bộ hạ tầng, khả năng kết nối vùng, phương án tổ chức giao thông, quỹ đất phát triển đô thị hai bên tuyến và yêu cầu bảo đảm phát triển bền vững. Đây là công trình mang tính chiến lược mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Bắc Ninh trong tương lai.
Đồng chí Ngô Chí Vinh điều hành tại Hội thảo tư vấn phản biện "Dự thảo chương trình của tỉnh ủy về đột phá phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030" tháng 2/2026
Có thể nói, một trong những điểm nổi bật của hoạt động tư vấn, phản biện tại Liên hiệp hội Bắc Ninh chính là khả năng tập hợp và phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức. Liên hiệp hội đã quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giàu kinh nghiệm trong và ngoài tỉnh. Nhiều giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành ở Trung ương đã đồng hành cùng Liên hiệp hội trong các hoạt động phản biện khoa học. Mỗi hội nghị phản biện là cả một quá trình chuẩn bị nghiêm túc và công phu, được tổ chức như những diễn đàn khoa học thực sự, nơi các chuyên gia trao đổi thẳng thắn, tranh luận trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Nhiều vấn đề được đặt ra sâu hơn, rộng hơn so với nội dung của dự thảo quy hoạch, đề án ban đầu; nhiều khuyến nghị mang tính chiến lược đã giúp cơ quan soạn thảo điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. Chính sự độc lập, khách quan và giàu hàm lượng trí tuệ ấy đã làm nên giá trị của hoạt động tư vấn, phản biện. Không ít ý kiến của Hội đồng phản biện đã được tiếp thu, trở thành căn cứ quan trọng để hoàn thiện các quy hoạch, đề án lớn của tỉnh. Có những nội dung phản biện giúp phát hiện những bất cập về tính khả thi; có những ý kiến góp phần bổ sung tầm nhìn dài hạn; cũng có những khuyến nghị giúp cơ quan quản lý nhìn rõ hơn những tác động xã hội, môi trường hoặc hiệu quả đầu tư của dự án. Điều đặc biệt quan trọng là hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp hội trên tinh thần xây dựng, trách nhiệm và đồng hành cùng địa phương, hướng tới mục tiêu chung là nâng cao chất lượng các chính sách phát triển. Chính vì vậy, nhiều cơ quan, đơn vị đã chủ động đặt hàng Liên hiệp hội để phản biện trước khi trình đề án, chương trình, quy hoạch. Điển hình như UBND huyện Lạng Giang và Đảng ủy xã Tây Yên Tử đề nghị Liên hiệp hội phản biện: "Đề án Định dạng và phát triển thương hiệu, xây dựng huyện Lạng Giang trở thành đô thị xanh, giàu bản sắc”; Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ xã Tây Yên Tử lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030…;
Đồng chí Mai Sơn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu tại Hội thảo tư Tư vấn phản biện "Dự thảo chương trình của tỉnh ủy về đột phá phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030" tháng 2/2026
Nhiều ý kiến phản biện của Liên hiệp hội đã được UBND tỉnh, các sở, ngành tiếp thu, bổ sung, hoàn thiện trong các đề án, quy hoạch trước khi ban hành. Không ít nội dung phản biện đã giúp cơ quan soạn thảo nhìn rõ hơn những bất cập, hạn chế, từ đó điều chỉnh theo hướng phù hợp thực tiễn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả triển khai. Đây chính là minh chứng rõ nét cho giá trị khoa học và thực tiễn của hoạt động tư vấn, phản biện mà Liên hiệp hội thực hiện.
Tuy nhiên, để hoạt động tư vấn, phản biện thực sự phát huy hiệu quả tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng, vẫn cần nhiều giải pháp đồng bộ hơn trong thời gian tới. Đó là tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng phản biện; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp cận hồ sơ, tài liệu; nâng cao chế độ đãi ngộ đối với chuyên gia; xây dựng cơ sở dữ liệu trí thức khoa học; tăng cường đào tạo kỹ năng phản biện và giám định xã hội cho đội ngũ cán bộ, chuyên gia. Đặc biệt, trong bối cảnh Bắc Ninh đang hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô, yêu cầu về chất lượng phản biện khoa học càng trở nên cấp thiết. Những vấn đề mới như chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, bảo vệ môi trường, đổi mới giáo dục hay phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao… đều đòi hỏi những góc nhìn khoa học sâu sắc và đa chiều từ đội ngũ trí thức.
Có thể nói, chính hoạt động tư vấn, phản biện đã góp phần làm nổi bật hình ảnh người trí thức Bắc Ninh trong thời kỳ mới: không đứng ngoài thực tiễn mà trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển của quê hương. Trí tuệ khoa học từ giảng đường, viện nghiên cứu, cơ quan chuyên môn đã được chuyển hóa thành những khuyến nghị cụ thể, những giải pháp thiết thực phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý và điều hành của tỉnh. Không chỉ dừng lại ở vai trò phản biện các quy hoạch, đề án, Liên hiệp hội còn tích cực tổ chức nhiều hội thảo khoa học, diễn đàn trí thức, tọa đàm chuyên đề nhằm tập hợp ý kiến chuyên gia đối với các vấn đề lớn của địa phương. Thông qua hoạt động tư vấn, phản biện và qua mỗi nhiệm vụ phản biện, uy tín của Liên hiệp hội ngày càng được khẳng định và nâng cao.
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đã trở thành một trong những dấu ấn nổi bật, là thế mạnh riêng có của Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh. Phát huy truyền thống đoàn kết, trí tuệ và trách nhiệm xã hội, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội; mở rộng mạng lưới chuyên gia; tăng cường phối hợp với các sở, ban, ngành và cơ quan Trung ương; qua đó tiếp tục khẳng định vai trò là tổ chức tập hợp trí thức tiêu biểu của tỉnh, là địa chỉ tin cậy cung cấp luận cứ khoa học cho cấp ủy, chính quyền trong hoạch định và thực thi chính sách.
Hướng tới Đại hội đại biểu Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031 là dấu mốc quan trọng mở ra chặng đường phát triển mới. Với nền tảng đã được xây dựng và những kết quả nổi bật trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Liên hiệp hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội, đóng góp ngày càng thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ mới.
